Đi xem mắt do mẹ giới thiệu: không cần háo hức, chỉ cần tử tế

Thứ Sáu, bảy giờ tối, điện thoại rung. Màn hình hiện chữ "Mẹ". Bạn nghe máy, và sau ba câu hỏi han cơm nước, mẹ vào việc chính:

"Con cô Hạnh, bạn hồi cấp ba của mẹ đó, cũng đang làm trong Sài Gòn. Mẹ cho số con rồi nha. Cuối tuần hai đứa đi cà phê thử đi, có mất gì đâu."

Có mất gì đâu. Hình như các bà mẹ Việt Nam được phát chung một kịch bản. Và bạn, hai mươi tám tuổi, đã nghe câu "bao giờ cưới" suốt ba cái Tết liền, hiểu rằng lúc này từ chối sẽ tốn sức hơn là đi.

Nếu bạn đang ở đúng tình huống đó, bài này viết cho bạn. Không phải để biến buổi xem mắt thành chuyện tình định mệnh, mà để nó bớt gượng, và để bạn về nhà không có cảm giác vừa đóng một vai.

Thứ Sáu: trước khi gật đầu

Bạn không bắt buộc phải đi. Nghe hiển nhiên, nhưng nhiều người quên mất. Nếu bạn đang thích một người khác, vừa chia tay, hay đơn giản là chưa muốn, bạn có quyền nói với mẹ. Nói mềm một chút: "Con cảm ơn mẹ lo cho con, mà giờ con chưa sẵn sàng gặp ai. Khi nào con muốn, con nói mẹ nha." Mẹ có thể buồn vài hôm. Nhưng đi trong lúc lòng không muốn thì người thiệt là cả bạn lẫn người kia, người cũng đang bỏ ra một buổi Chủ nhật cho cuộc hẹn này.

Còn nếu đi, hãy đi vì bạn chọn đi. Tò mò một chút cũng được, muốn mẹ vui cũng được. Miễn đó là quyết định của bạn, chứ không phải bị đẩy ra khỏi cửa.

Thứ Bảy: tin nhắn đầu tiên

Ai nhắn trước? Không quan trọng. Nếu bạn nhắn, đừng mở đầu bằng "Chào bạn, mình là con của cô Lan", nghe như đang nộp hồ sơ xin việc. Thử thế này:

"Chào bạn, chắc mẹ hai đứa mình bàn kỹ hơn tụi mình rồi đó haha. Mai bạn tiện buổi sáng hay buổi chiều?"

Một câu đùa nhẹ về hoàn cảnh chung giúp cả hai thở ra. Ai cũng biết đây là cuộc hẹn hơi bị sắp đặt, nói thẳng ra một chút lại đỡ ngượng.

Chọn chỗ thì cứ quán cà phê yên tĩnh, ghế ngồi thoải mái, không cần sang. Sáng hoặc chiều, đừng là bữa tối. Một ly nước là cam kết nhỏ, uống xong có thể về. Bữa tối ba món thì không dễ rút như vậy. Và nên tự đi xe, tự về. Chưa quen thì chưa cần đưa đón.

Chủ nhật: ngồi đối diện một người lạ mà quen

Cái lạ của xem mắt là bạn ngồi với một người hoàn toàn xa lạ, nhưng lại biết cả mớ thông tin về họ qua lời mẹ: làm ngân hàng, nhà ba anh chị em, "hiền lắm, không rượu chè gì". Người kia cũng biết về bạn những thứ tương tự, có khi đã được tô thêm vài lớp. Đừng giật mình nếu họ nói "mẹ mình bảo bạn nấu ăn giỏi lắm" trong khi tủ lạnh của bạn chỉ có trứng với mì gói.

Vài điều giúp buổi gặp dễ thở hơn:

Gạt bản lý lịch qua một bên. Đừng hỏi lại những câu mẹ đã trả lời rồi. Hỏi những thứ không ai kể: "Cuối tuần bạn hay làm gì khi không bị mẹ bắt đi xem mắt?", "Hồi nhỏ bạn muốn làm nghề gì?", "Dạo này có chuyện gì làm bạn vui không?"

Được phép thành thật về chuyện ngượng. "Thú thật là mình hơi ngại, lần đầu đi kiểu này" thường là câu giúp người đối diện thả lỏng nhanh nhất. Rất có thể họ cũng đang ngại y như bạn.

Đừng phỏng vấn tương lai. Có nhà chưa, lương bao nhiêu, tính bao giờ có con: đó là câu hỏi của phụ huynh hai bên, không phải của ly cà phê đầu tiên. Bạn đang gặp một con người, không phải đang duyệt hồ sơ vay vốn.

Một tiếng là đủ. Vui thì ngồi thêm. Không vui thì "Chiều nay mình có hẹn rồi, hôm nay nói chuyện vui ghê" là cách kết thúc lịch sự, không ai phải lúng túng.

Còn ai trả tiền? Gọn nhất là mỗi người tự trả phần mình, hoặc ai rủ thì người đó mời và lần sau người kia mời lại. Đừng để chuyện này thành phép thử ngầm. Nó chỉ là một ly cà phê.

Sau đó: trả lời mẹ thế nào

Đây mới là phần khó. Vì mẹ sẽ gọi, có khi ngay tối hôm đó: "Sao rồi con? Được hông?"

Nếu thấy có cảm tình, cứ nói vừa phải: "Nói chuyện cũng vui mẹ, để tụi con tìm hiểu thêm." Đừng hứa gì với mẹ khi bạn còn chưa hứa gì với chính mình.

Nếu không hợp, hãy nói với người kia trước, rồi mới tới mẹ. Một tin nhắn ngắn, rõ ràng, không cần lý do dài dòng: "Cảm ơn bạn hôm nay nha. Mình thấy tụi mình hợp làm bạn hơn, mong bạn không phiền." Như vậy người kia không phải nghe tin từ mẹ của họ, qua lời kể của cô Hạnh, qua lời kể của mẹ bạn. Mạng lưới truyền tin của các bà mẹ chạy nhanh hơn 5G nhiều.

Rồi với mẹ: "Con với bạn ấy nói chuyện được, nhưng con không thấy có cảm giác. Con cảm ơn mẹ đã giới thiệu." Một chữ cảm ơn nghe đơn giản mà làm mẹ dịu đi nhiều. Mẹ giới thiệu vì lo cho bạn, theo cách mẹ biết. Bạn không cần đồng ý với cách đó, nhưng có thể ghi nhận nỗi lo.

Biết đâu được

Xem mắt hay bị coi là chuyện cổ lỗ, chuyện của người "ế" mới phải đi. Nghĩ kỹ thì nó cũng không khác app hẹn hò là bao: hai người lạ được giới thiệu với nhau qua một trung gian, chỉ là trung gian ở đây là mẹ chứ không phải thuật toán. Mà mẹ thì ít ra còn biết nhà người ta ở đâu.

Có người đi xem mắt rồi thành vợ chồng. Có người thành bạn đi ăn ốc. Có người gặp đúng một lần, mỗi lần nhớ lại vẫn bật cười vì cả buổi hai đứa chỉ ngồi kể chuyện mẹ mình lo xa ra sao. Kết cục nào cũng ổn, miễn là bạn đến đó như chính mình, cư xử tử tế, và lúc về vẫn thấy nhẹ người.