Tám chuyện tiền bạc nên nói trước khi dọn về sống chung

Hai người quyết định dọn về ở chung. Mấy tuần đầu vui như đi cắm trại: cùng chọn phòng có ban công, cãi nhau xem rèm màu xanh hay màu kem, hí hửng mua cái nồi cơm điện đầu tiên "của tụi mình".

Rồi cuối tháng, hóa đơn điện về. Máy lạnh chạy cả đêm, con số cao gấp đôi lúc mỗi người ở trọ riêng. Không ai nói gì, nhưng cả hai cùng nghĩ: ai trả đây?

Tiền bạc hiếm khi là lý do duy nhất khiến người ta chia tay. Nhưng nó là chỗ những khác biệt khác lộ ra rất nhanh: cách mỗi người lớn lên, nỗi sợ của mỗi người, điều mỗi người coi là công bằng. Nói về tiền trước khi sống chung thì ngại thật. Chỉ là ngại một buổi tối vẫn dễ chịu hơn bực bội cả năm.

Dưới đây là tám chuyện đáng mang ra bàn, không cần nói hết trong một lần.

1. Mỗi người kiếm và tiêu khoảng bao nhiêu

Bạn không cần đưa bảng lương cho người kia xem. Nhưng hai người nên biết đại khái thu nhập của nhau, và quan trọng hơn, mỗi tháng thường tiêu vào đâu. Một người quen ăn trưa văn phòng ba mươi lăm nghìn, một người quen đặt đồ ăn qua ứng dụng mỗi ngày. Không ai sai, chỉ là khác. Biết trước để khỏi ngạc nhiên khi đi chợ chung.

2. Chia tiền chung theo kiểu nào

Có vài cách hay gặp. Chia đôi mọi thứ, rõ ràng, dễ tính. Chia theo tỷ lệ thu nhập, ai kiếm nhiều thì góp nhiều hơn một chút. Hoặc mỗi tháng cùng bỏ vào một quỹ chung, tiền nhà, điện nước, đi chợ đều rút từ đó.

Không có cách nào đúng cho mọi cặp. Chia đôi có thể thành gánh nặng nếu một người kiếm ít hơn nhiều. Chia theo tỷ lệ có thể làm người góp nhiều thấy thiệt nếu không nói rõ. Điều quan trọng là cả hai cùng thấy công bằng, và có thể xem lại khi hoàn cảnh đổi.

3. Khoản gửi về nhà

Đây là chuyện rất riêng của nhiều người trẻ Việt: mỗi tháng gửi về quê một khoản cho ba mẹ, phụ tiền học cho em, hoặc góp vào đám giỗ, đám cưới bên nội bên ngoại. Có người coi đó là chuyện đương nhiên, có người lớn lên trong gia đình không có thói quen này.

Nói trước để người kia hiểu khoản đó quan trọng với bạn thế nào, và để hai người không bất ngờ khi tháng Chạp tới, ai cũng phải lo một cái Tết cho hai bên.

4. Nợ

Thẻ tín dụng đang âm, chiếc xe máy còn trả góp tám tháng, khoản vay mượn bạn bè chưa trả xong. Không ai muốn kể chuyện này, nhất là khi đang yêu. Nhưng nợ không biến mất khi bạn im lặng, và nếu người kia phát hiện ra theo cách khác, cái họ thấy mất đi không phải là tiền mà là lòng tin.

Không cần kể như thú tội. Một câu đơn giản: "Mình đang trả góp cái này, còn khoảng chừng này tháng nữa thì xong."

5. Bao nhiêu tiền thì cần hỏi nhau

Mua cái áo một trăm nghìn chắc chẳng ai cần hỏi ai. Còn mua cái điện thoại hai mươi triệu, hay cho bạn thân mượn năm triệu, thì sao?

Nhiều cặp thấy dễ thở hơn khi thống nhất một con số: những khoản trên mức đó, nếu ảnh hưởng tới tiền chung, thì nói với nhau trước. Không phải để xin phép, mà để không ai thấy mình bị gạt ra ngoài.

6. Để dành cho cái gì

Một người muốn để dành mua nhà, một người muốn mỗi năm đi chơi xa một lần. Một người muốn cưới linh đình, một người chỉ muốn đăng ký kết hôn rồi đi ăn một bữa. Hai mong muốn khác nhau không có nghĩa là không hợp. Nhưng nếu không nói ra, hai người sẽ cùng để dành mà mỗi người nhắm một hướng.

Bắt đầu từ thứ nhỏ cũng được: một quỹ dự phòng chung cho lúc xe hư, lúc ốm đau, lúc một người lỡ mất việc.

7. Tiền riêng không cần giải trình

Dù chung tới đâu, mỗi người vẫn nên có một khoản nhỏ để tiêu mà không phải giải thích với ai. Mua trà sữa tuần ba ly, mua thêm một cuốn sách, đặt một món đồ chơi linh tinh. Khoản này giúp hai người khỏi soi nhau từng hóa đơn, và giữ cho mỗi người cảm giác mình vẫn là chính mình.

8. Nếu một ngày không còn ở chung

Nghe hơi xui, nhưng đáng nói. Cái tủ lạnh mua chung, tiền cọc phòng, con mèo nhận nuôi chung, nếu chia tay thì tính sao? Nói lúc còn thương nhau dễ hơn rất nhiều so với lúc đang buồn. Bạn không cần ký giấy tờ gì, chỉ cần một thỏa thuận miệng mà cả hai đều nhớ.

Một điều cần để ý

Nói chuyện tiền bạc là để hai người cùng hiểu nhau, không phải để một người nắm hết. Nếu người kia giữ toàn bộ tiền của bạn, đòi xem từng khoản bạn tiêu, không cho bạn đi làm hoặc tự quyết bất cứ khoản nào, hay dùng tiền để khiến bạn phải nghe lời, thì đó không còn là chuyện quản lý chi tiêu. Hãy kể với người bạn tin tưởng, hoặc tìm đến chuyên gia tư vấn để được nhìn nhận rõ hơn.

Còn với phần lớn các cặp đôi, chuyện tiền chỉ cần một buổi tối, hai ly trà, một tờ giấy nháp và chút can đảm. Nói về tiền không làm tình yêu bớt lãng mạn. Ngược lại, lãng mạn nhất có khi là cuối tháng nhìn hóa đơn điện mà không ai phải im lặng nữa.