Cãi nhau cũng cần có luật: tua lại một trận giận dưới mưa

Cặp đôi nào cũng cãi nhau. Nếu có cặp nào không, có lẽ một trong hai đang nhịn quá nhiều, hoặc cả hai mới quen nhau được ba tuần. Bản thân chuyện cãi nhau không đáng lo. Cái đáng để ý là cãi xong, hai người gần nhau hơn hay xa nhau thêm một chút.

Để dễ hình dung, thử theo dõi một trận cãi rất bình thường của An và Khánh. Hai người yêu nhau hơn một năm, ở chung một căn phòng trọ nhỏ ở Bình Thạnh.

Phiên bản một: chuyện ai cũng từng gặp

Thứ Năm, An tan làm lúc sáu giờ. Xe An đang nằm tiệm, nên hai người hẹn Khánh chạy qua đón. Trời mưa. Sáu giờ mười, sáu giờ hai mươi, vẫn chưa thấy Khánh. An gọi, thuê bao không liên lạc được. An đứng dưới mái hiên tòa nhà, áo ướt một bên vai, nhìn từng chiếc xe ôm công nghệ chạy qua.

Bảy giờ kém mười, Khánh tới, mặt hớt hải: "Trời ơi, máy mình sập nguồn, sếp giữ lại họp, mình quên mất tiêu."

An leo lên xe, không nói gì. Về tới phòng, vẫn im. Tới lúc Khánh hỏi "Ăn gì không?", An bùng lên:

"Ăn gì? Bạn có bao giờ nhớ cái gì liên quan tới mình đâu. Tháng trước sinh nhật mình bạn cũng quên. Đám cưới con Thảo bạn cũng tới trễ. Lúc nào mình cũng là thứ cuối cùng trong đầu bạn."

Khánh, nãy giờ đang thấy có lỗi, giờ thấy bị dồn vào góc: "Mình xin lỗi rồi mà. Có cần lôi chuyện sinh nhật ra không? Bạn lúc nào cũng làm quá lên."

Từ đó, câu chuyện không còn là bốn mươi phút đứng dưới mưa. Nó thành chuyện ai thương ai hơn, ai làm quá, ai vô tâm. Mười một giờ đêm, một người nằm quay mặt vào tường, một người ra ban công lướt điện thoại. Sáng hôm sau, cả hai đi làm như chưa có gì. Và lần cãi tới, chuyện hôm nay sẽ được lôi ra tiếp.

Chỗ nào bắt đầu trượt

Không ai trong hai người là phản diện. An có lý do để buồn: đứng chờ dưới mưa mà không có tin tức gì là khó chịu thật. Khánh cũng có lý do: điện thoại hết pin, bị giữ lại họp, đâu có cố ý. Vậy mà mọi thứ vẫn trượt. Thử chỉ ra vài khúc cua:

Im lặng trên xe. An chưa sẵn sàng nói, cũng dễ hiểu. Nhưng im lặng không một lời giải thích khiến Khánh phải đoán, và càng đoán càng căng.

"Bao giờ" và "lúc nào cũng". Hai cụm này đẩy người nghe vào thế phòng thủ ngay. Họ chỉ cần tìm ra một lần ngoại lệ là đủ để cãi lại, và trận cãi biến thành cuộc tranh luận xem "lúc nào cũng" có đúng không.

Lôi chuyện cũ. Sinh nhật, đám cưới con Thảo. Mỗi chuyện cũ là thêm một mặt trận. Chẳng ai giải quyết nổi ba chuyện cùng lúc vào mười giờ đêm.

"Mình xin lỗi rồi mà". Lời xin lỗi của Khánh là thật, nhưng nó đi kèm cảm giác "vậy thôi, đừng bắt mình nghe thêm nữa". Người đang buồn thường cần được nghe trước, rồi mới cần được xin lỗi.

"Bạn làm quá". Phán xét cảm xúc của người kia gần như lúc nào cũng làm cảm xúc ấy to thêm.

Phiên bản hai: cùng chuyện đó, rẽ lối khác

Vẫn bốn mươi phút dưới mưa. Vẫn áo ướt một bên vai. Nhưng lần này:

Trên xe, An nói: "Mình đang bực lắm, về nhà rồi nói nha." Chỉ một câu, nhưng Khánh biết là có chuyện, và biết là sẽ được nghe.

Về tới phòng, An thay đồ, uống ly nước ấm, rồi ngồi xuống: "Hôm nay mình đứng chờ gần một tiếng, gọi không được, vừa lạnh vừa lo không biết bạn có sao không. Mình thấy như mình bị quên."

Khánh muốn giải thích ngay chuyện điện thoại, chuyện sếp. Nhưng thay vào đó: "Chắc lúc đó bạn khó chịu lắm. Mình xin lỗi. Mình không cố ý, nhưng mình hiểu đứng chờ mà không biết gì là tệ thật."

Rồi mới tới phần giải thích. Rồi tới chuyện lần sau làm sao: Khánh để sạc dự phòng trong cốp xe, có gì thì nhờ đồng nghiệp nhắn giúp một tin. An cũng nói thật: chuyện bị quên sinh nhật vẫn còn làm mình buồn, nhưng để hôm khác nói riêng, lúc cả hai đều khỏe.

Tám giờ, hai người ra đầu hẻm ăn bánh canh. Chưa hết sạch khúc mắc, nhưng không ai đi ngủ với cảm giác mình đang ở một mình.

Vài thoả thuận nên có từ lúc chưa cãi

Phiên bản hai nghe hơi lý tưởng, và đúng là ngoài đời ít khi trơn tru như vậy. Nhưng nó dễ xảy ra hơn nếu hai người đã thống nhất vài điều từ những lúc bình yên:

• Một câu "tạm dừng" chung. Kiểu "cho mình hai mươi phút" mà cả hai đều tôn trọng. Người xin dừng có trách nhiệm quay lại. Người kia không đuổi theo.
• Mỗi lần một chuyện. Chuyện cũ mà quan trọng thì hẹn hôm khác nói riêng, đừng mang ra làm vũ khí.
• Nói từ phía mình. "Mình thấy..." thay vì "Bạn lúc nào cũng...". Nghe hơi sách vở, nhưng thử rồi sẽ thấy khác.
• Không cãi qua tin nhắn. Chữ không có giọng, dễ bị đọc thành gay gắt hơn người gửi định nói. Chuyện lớn thì gọi điện, hoặc đợi gặp.
• Biết vùng cấm của nhau. Ai cũng có những câu mà nghe là đau thật sự: nhắc tới gia đình, chê ngoại hình, doạ chia tay. Hãy biết của nhau và tránh xa, dù đang giận cỡ nào.

Còn một điều nằm ngoài danh sách: nếu những trận cãi trong mối quan hệ của bạn thường đi kèm quát tháo, đe doạ, đập phá đồ đạc, bị kiểm soát, hay khiến bạn thấy sợ, thì đó không còn là chuyện kỹ năng giao tiếp nữa. Hãy kể với một người bạn tin tưởng, người thân, hoặc tìm tới chuyên gia tư vấn. Bạn không phải gánh chuyện đó một mình.

Cãi xong rồi thì sao

Có một bước hay bị bỏ quên: nhắc lại với nhau khi mọi thứ đã êm. Một hai hôm sau, lúc đang nằm lười trên giường hay đứng chờ nồi cơm chín: "Bữa đó mình nói hơi nặng, xin lỗi nha." Hoặc: "Cảm ơn bạn hôm đó đã chịu nghe mình." Mấy câu như vậy không xoá được trận cãi, nhưng nó đặt một dấu chấm tử tế, thay vì để mọi thứ lơ lửng tới lần sau.

Cãi nhau là lúc hai người thấy rõ nhất chỗ mình khác nhau. Không cần ai thắng. Chỉ cần sau đó, cả hai vẫn muốn ngồi chung một bàn, ăn chung một bữa bánh canh đầu hẻm.