Mùa cưới tới, câu “bao giờ đến lượt con?” cũng tới

Tháng Mười, tháng Mười Một là mùa cưới. Thiệp đỏ chồng lên nhau trên bàn làm việc, cuối tuần nào cũng có một tiệc ở nhà hàng hoặc một rạp cưới dựng giữa hẻm. Và cứ có tiệc là có một câu hỏi, tới đều đặn như chén súp cua dọn lên đầu tiên:

"Thế còn con, bao giờ?"

Nếu bạn đang độc thân, đang yêu nhưng chưa muốn kể, hay đơn giản là chưa muốn cưới, chắc bạn đã nghe câu này nhiều tới mức thuộc luôn ngữ điệu. Bài này không dạy bạn cách "đáp cho người ta cứng họng". Chỉ là vài cảnh quen, và vài cách để đi qua chúng mà vẫn giữ được mình.

Cảnh một: bàn tiệc và cô Ba

Bạn vừa ngồi xuống, chưa kịp gắp miếng gỏi. Cô Ba, người mà một năm bạn gặp đúng hai lần, nghiêng sang:

"Em nó cưới rồi đó, còn con thì sao? Có ai chưa?"

Với kiểu hỏi xã giao này, bạn không cần trả lời thật, càng không cần giải thích. Người ta hỏi vì đó là câu dễ hỏi nhất, cũng như hỏi "dạo này làm ở đâu". Một câu ngắn, hơi đùa, rồi chuyển đề tài là đủ:

• "Dạ có rồi thì con dẫn về ra mắt cô liền."
• "Dạ con đang lo đi ăn cưới người ta trước đã cô."
• "Dạ chưa cô. Mà cô ơi, năm nay nhà mình có chưng mai không?"

Câu cuối là chiêu lâu đời nhất: hỏi sang một chuyện mà người kia thích kể. Con cháu, cây kiểng, chuyến đi chùa, giá vàng. Phần lớn người lớn sẽ vui vẻ rẽ theo.

Cảnh hai: mâm cơm Tết bên nội

Cảnh này khó hơn, vì nó không phải một câu hỏi lướt qua mà là cả một "hội đồng". Bác Hai mở màn, chú Tư phụ họa, ai đó kể chuyện con nhà hàng xóm "bằng tuổi con mà hai đứa rồi đó". Bạn ngồi giữa, tay cầm đôi đũa mà thấy mình như đang bảo vệ luận văn.

Ở đây, mục tiêu không phải là thắng, mà là đi qua bữa cơm với ít vết xước nhất. Vài điều có thể giúp:

Chuẩn bị sẵn một câu. Nghe thì buồn cười, nhưng có sẵn câu trả lời trong đầu giúp bạn khỏi bị bất ngờ. Một câu nhẹ, thật, không mở thêm cánh cửa nào: "Dạ con đang lo công việc, chuyện đó con tự lo được, các bác yên tâm."

Tìm một đồng minh. Một người anh chị họ, một cô dì dễ tính, thậm chí ba hoặc mẹ nếu họ đứng về phía bạn. Dặn trước: "Lát ai hỏi chuyện đó thì cứu em nha." Một câu chen ngang đúng lúc, kiểu "Thôi để nó ăn, năm nay nó mới được lên chức đó", có giá hơn mọi câu trả lời hay.

Cho phép mình rời bàn. Đi châm thêm trà, xuống bếp phụ dọn, đi lấy chén cho mấy đứa nhỏ. Rời đi năm phút không phải là bỏ chạy, chỉ là cho mình một khoảng thở.

Cảnh ba: cuộc gọi riêng của mẹ

Có những câu hỏi không tới từ bàn tiệc mà tới từ điện thoại, lúc mười giờ tối, khi mẹ gọi vào Sài Gòn hỏi han. Chuyện ăn uống, chuyện công việc, rồi giọng mẹ chậm lại: "Mẹ thấy con cũng lớn rồi..."

Câu này khó nhất, vì nó đến từ người thương mình nhất. Và thường thì đằng sau nó không phải sự soi mói, mà là nỗi lo: sợ con cô đơn, sợ sau này không ai chăm, sợ bị hàng xóm hỏi mà không biết trả lời sao.

Với ba mẹ, có lẽ đáng để nói thật lòng hơn một chút, vào lúc bình tĩnh, không phải giữa mâm cơm. Bạn có thể nói rằng bạn hiểu ba mẹ lo, rằng bạn cũng mong gặp được người hợp với mình, nhưng không muốn cưới chỉ để cho có. Rằng bạn đang sống ổn, và khi có chuyện để kể thì bạn sẽ kể. Không phải lúc nào ba mẹ cũng hiểu ngay. Có khi phải nói vài lần, qua vài cái Tết.

Nếu bạn đang yêu một người mà gia đình có thể chưa sẵn sàng đón nhận, vì một khác biệt nào đó, hay vì người ấy cùng giới với bạn, thì bạn hoàn toàn có quyền chọn khi nào kể, kể với ai và kể tới đâu. Không ai được ép bạn công khai khi bạn chưa thấy an toàn. Chia sẻ trước với một người bạn hoặc một cộng đồng bạn tin có thể giúp chuyện này bớt nặng.

Cảnh bốn: bạn bè vừa cưới

"Cưới đi, vui lắm!" Câu này hay đến từ những người bạn vừa cưới, đang hạnh phúc và thật lòng muốn bạn cũng vậy. Không ác ý gì. Nhưng nghe hoài cũng mệt.

Với bạn bè, bạn được phép thẳng hơn: "Tao mừng cho mày thật. Nhưng tao chưa muốn bàn chuyện đó, nói chuyện khác nha." Bạn thân thường sẽ hiểu. Nếu không hiểu, có lẽ đó cũng là một điều đáng biết về tình bạn ấy.

Bạn không nợ ai một câu trả lời

Đây là điều quan trọng nhất, nên mình để ở cuối.

Chuyện bạn có người yêu hay không, khi nào cưới, có muốn cưới hay không, là chuyện của bạn. Người khác được quyền hỏi, vì hỏi là việc của họ. Bạn cũng được quyền không kể, vì đó là ranh giới của bạn. Hai điều ấy có thể cùng tồn tại mà không ai phải đóng vai người xấu.

Giữ ranh giới không có nghĩa là gay gắt. Nó có thể là một nụ cười, một câu "dạ để con tính" rồi gắp đồ ăn cho người lớn. Nó cũng có thể là một câu rõ ràng hơn, khi ai đó đi quá xa: "Con biết bác quan tâm, nhưng chuyện này con không muốn nói ở đây."

Và nếu sau một bữa tiệc hay một cái Tết, bạn về tới phòng mà thấy nặng lòng, thì cũng không sao. Gọi cho một người bạn hiểu mình, kể cho nhau nghe năm nay ai bị hỏi câu khó đỡ nhất, rồi cười một trận. Có khi đó lại là phần vui nhất của mùa cưới.